मानवतेसाठी विपणन तंत्रज्ञान – Sept 2025

Author: चंद्रकांत बी. *
सहाय्यक प्राध्यापक
वाणिज्य विभाग प्रमुख,
कर्मवीर रामरावजी आहेर कला, विज्ञान व वाणिज्य महाविद्यालय देवळा.
ता. देवळा जि. नाशिक

Abstract:

आधुनिक युगात विपणन क्षेत्रात तंत्रज्ञानाने मोठी क्रांती घडवून आणली आहे. परंपरागत पद्धतींपेक्षा डिजिटल मार्केटिंग, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), बिग डेटा अॅनालिटिक्स आणि ई-कॉमर्स यांसारख्या साधनांनी विपणन अधिक व्यापक, परिणामकारक आणि ग्राहकाभिमुख झाले आहे. या साधनांच्या मदतीने व्यवसायांना ग्राहकांच्या गरजांची अचूक माहिती मिळते आणि त्यानुसार वैयक्तिकृत सेवा पुरवता येतात.
परंतु विपणन केवळ नफ्यासाठी मर्यादित न राहता समाजाच्या कल्याणासाठी वापरणे ही काळाची गरज आहे. त्यामुळे “मानवतेसाठी विपणन तंत्रज्ञान” ही संकल्पना महत्त्वाची ठरते. या संकल्पनेत ग्राहक-केंद्रित सेवा, पर्यावरणपूरक उत्पादने, सामाजिक जबाबदारी (CSR), डेटा सुरक्षितता आणि शिक्षण-आरोग्य क्षेत्रातील डिजिटल साधनांचा वापर यांचा समावेश आहे.
या शोधनिबंधात समाजाभिमुख विपणन तंत्रज्ञानाची संकल्पना, साधने, उदाहरणे, फायदे, आव्हाने आणि उपाययोजना यांचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला आहे. आरोग्य, शिक्षण आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये डिजिटल साधनांचा वापर कसा करता येतो, हे उदाहरणांच्या माध्यमातून दाखवण्यात आले आहे.
संशोधनातून हे स्पष्ट होते की नैतिक व शाश्वत पद्धतीने तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास व्यवसायाला दीर्घकालीन यश मिळते, ग्राहकांचा विश्वास दृढ होतो आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळते. भविष्यातील विपणनासाठी “Technology with Humanity” हा दृष्टिकोन स्वीकारल्यास व्यवसाय आणि समाज या दोन्हींचा परस्पर लाभ साधता येईल.

Keywords/कळशब्द : डिजिटल मार्केटिंग, समाजाभिमुख विपणन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, बिग डेटा, शाश्वत विकास, ग्राहक निष्ठा

DOI: 10.65282/sjrl.vo.1.issue.02.020